زندگی نامه

در تاریخ تولد فاطمه اختلاف بسیاری هست. اما دو قول پنج سال پیش از بعثت و پنج سال پس از آن رایجتر است. او کوچکترین دختر محمد و تنها فرزند او بود که از خود فرزندانی باقی گذاشت، که به سید یا شریف مشهور هستند. در کودکی مستقیماً زیرنظر پدر و مادر خویش رشد یافت و جوانی خود را در دوران سخت تبلیغ اسلام از سوی پدرش گذراند. فاطمه در محاصرهٔ شعب ابیطالب مادر خود را از دست داد. پس از هجرت به مدینه، در سال دوم هu200d.ق به ازدواج علی بن ابیطالب درآمد و دارای پنج فرزند شد. در سال یازدهم هu200d.ق، پس از درگذشت پدرش، به دفاع از علی بن ابیطالب بر سر جانشینی پیامبر پرداخت. او در اینباره احتجاجهای بسیاری با ابوبکر و پشتیبان وی عمر کرد. در جریان این وقایع، ابوبکر، عمر و عدهای از همراهانشان بهقصد گرفتن بیعت، به خانهٔ علی رفته و در آنجا با مقاومت علی و فاطمه و طرفدارانشان روبرو شدند. فاطمه زهرا در ماجرای گرفتن فدک از سوی ابوبکر، با وی دچار اختلاف شد و بارها با او احتجاج کرد و در ایراد خطبهای مشهور به خطبهٔ فدکیه در مسجد پیامبر، به دفاع از حق خویش پرداخت. اما این احتجاجها سودی نبخشید. سرانجام فاطمه زهرا با خشم نسبت به ابوبکر و عمر بهخاطر موضوع فدک و جانشینی پیامبر و بیرضایت از آنان از دنیا رفت. او اولین فرد از خانوادهٔ محمد است که پس از او درگذشت. تاریخ درگذشت او را از سی روز تا شش ماه متفاوت ذکر کردهاند، اما دو قول هفتاد و پنج روز و نود و پنج روز رایجتر و قول نود و پنج روز معتبرتر است. محل دفن فاطمه زهرا نیز نامشخص و مورد اختلاف است. اما سه مکان در اولویت هستند: نخست در روضهٔ نبوی میان قبر و منبر پیامبر، دوم در خانهٔ خود فاطمه زهرا که اکنون در مسجد النبی قرار گرفتهاست و سوم در قبرستان بقیع.

برخلاف منابع مذهبی بسیاری که دربارهٔ فاطمه وجود دارد، گزارشهای خالص تاریخی درمورد زندگی او بسیار اندک است و بیشتر گزارشها، تنها برگهایی نامهم از زندگی وی را پوشش میدهد. منابع اهل سنت بر روی شخصیت فاطمه، بهعنوان بانوی پرهیزکار باایمان تأکید میکنند. این منابع بهخصوص دربارهٔ فاطمه بهعنوان دختر پیامبر مسلمانان، زندگی زاهدانهٔ او و شخصیت او بهعنوان الگوی تقوا تأکید دارند. وی یکی از چهارده معصوم در نزد شیعیان دوازدهامامی است، که دارای مقامات ویژهٔ معنوی مانند طهارت و عصمت است. براساس احادیث و روایات شیعه، ۱۳۵ آیهٔ قرآن دربارهٔ فاطمه دانسته شدهاست. سورههای انسان، قدر و کوثر و آیات مباهله، تطهیر، نور و مودت برخی از این سُوَر و آیات هستند. مصحف فاطمه، خطبههای فدکیه و عیادت، حدیث لوح فاطمه و دعای نور از آثار بهجایمانده از او هستند.